Kamerbrief over visie digitale identiteit

11-02-2021

Staatssecretaris Knops informeert de Tweede Kamer over de visie van de digitale identiteit.

1. Inleiding

In deze brief informeer ik uw Kamer over mijn visie op het onderwerp digitale identiteit. Het doel hiervan is om een krachtige richting neer te zetten op dit voor onze maatschappij belangrijke onderwerp. De brief begint met de maatschappelijke uitdagingen op dit onderwerp, mijn visie op dit domein en tot slot de internationale context en het vervolg. Duidelijk is dat de behoefte aan een strategisch verhaal op dit onderwerp breed leeft en van veel waarde kan zijn.(1) Ik heb in het werken aan deze visie vooropgesteld dat dit een gedragen visie moet zijn. Dat is het geworden. In samenwerking met meerdere departementen, medeoverheden, kennisinstellingen, dienstaanbieders en identiteitsmiddelen leveranciers ben ik tot deze visie op digitale identiteit gekomen. Ook is er input ontvangen van internationale experts op dit domein. We hebben in het werken aan deze visie een zo open mogelijke werkwijze gehanteerd, omdat dit vraagstuk de gehele maatschappij raakt. Deze brief beschrijft de visie voor onze digitale identiteit en de taken en verantwoordelijkheden die de overheid invult in deze digitale identiteit infrastructuur. De brief sluit aan bij de recente brieven van het Kabinet over digitale inclusie, regie op gegevens, digitale toegang en de Agenda Digitale Overheid.(2) In bijlage 1 vindt u een heldere beschrijving van de concepten digitale identiteit, de digitale identiteit infrastructuur en de verschillende functies en rollen die we hierin herkennen. Dit biedt een duidelijke afbakening en focus voor dit onderwerp.

2. Maatschappelijke uitdagingen en kansen

Onze wereld verandert momenteel razendsnel en veel veranderingen hebben een impact op de manier waarop wij met onze digitale identiteit omgaan. Een digitale identiteit die onderhand cruciaal is geworden voor de manier waarop wij het vertrouwen borgen dat zo belangrijk is in alle zaken die we zonder persoonlijk contact online met elkaar doen. Zonder een betrouwbaar stelsel rond onze digitale identiteit is het moeilijk om de persoon of organisatie met wie we digitaal zaken doen te vertrouwen.(3)

Voor veel maatschappelijke processen is het vertrouwen dat je zaken doet met de juiste organisatie of persoon cruciaal. Denk hierbij aan de toenemende digitalisering van vele cruciale maatschappelijke processen die door de Coronacrisis in een stroomversnelling is gekomen. Van eHealth tot digitale bankzaken, van digitaal shoppen tot digitaal onderwijs. Al deze processen maken gebruik van een bepaalde vorm van onze digitale identiteit.(4) Denk ook aan de internationalisering van transacties en de behoefte aan een betrouwbare manier om jezelf, tot in de mate dat het nodig is, kenbaar te maken in diverse grensoverschrijdende digitale processen. Telkens speelt de vraag hoe iemand zich kenbaar kan maken met behoud van zijn/haar privacy. Zonder een bepaalde mate van kenbaarheid is er geen vertrouwen om samen zaken te doen. We zullen moeten bouwen aan vertrouwen in de digitale wereld met een betrouwbare digitale identiteit infrastructuur. De sterkere afhankelijkheid van onze digitale identiteit infrastructuur zorgt ervoor dat we met nieuwe uitdagingen op het gebied van cyberdreigingen en online identiteitsfraude worden geconfronteerd.(5) Op dit moment zorgt de snelheid van innovatie ervoor dat mensen veelal zonder alternatief afhankelijk zijn van grote niet-Nederlandse techbedrijven. Hierbij zien we te vaak dat de diensten zogenaamd ‘gratis’ zijn, maar men eigenlijk ‘betaalt’ met gegevens. We zien dat er een grotere aandacht komt voor de transparantie en openheid van de technologie die we gebruiken. Zeker als het om technologie gaat waar burgers moeilijk zonder kunnen. Ook zorgt de snelheid van innovatie er soms voor dat voor groepen burgers het domein van digitale identiteitsmiddelen te complex is geworden.(6) De inclusie van deze groepen, ook op het domein van onze digitale identiteit, is een cruciaal aandachtspunt voor mij.

Vraagstukken die vragen om een betrouwbare digitale identiteit infrastructuur:

  • Digitale inclusie: De burger loopt het risico dat de herkenbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en begrijpelijkheid van processen en identiteitsmiddelen afneemt. Dit draagt het risico in zich dat mensen die minder digitaal vaardig zijn niet meer volwaardig digitaal mee kunnen doen.
  • Digitale veiligheid en betrouwbaarheid: Burgers en bedrijven voeren momenteel soms transacties uit met gebruik van een digitale identiteit op een onvoldoende betrouwbaarheidsniveau. (7) Ook lopen burgers en bedrijven veelvuldig het risico om hun gegevens onvoldoende beveiligd te hebben bij het aangaan van digitale (grensoverschrijdende) transacties. Toekomstbestendige (overheids-)dienstverlening: Overheden en bedrijven kunnen op termijn met de huidige infrastructuur van identificatiemiddelen niet op een veilige, betrouwbare en toekomstbestendige manier dienstverlening blijven bieden. Economische kansen: Nederland mist economische kansen door het niet goed beschikbaar hebben van een veilige, betrouwbare en toekomstbestendige manier van digitaal zaken doen, waarbij een digitale identiteit infrastructuur een cruciale bouwsteen is. (8)

Ik zie door deze vraagstukken kansen voor Nederland om te werken aan een betrouwbare digitale identiteit infrastructuur. Er liggen duidelijke kansen om vanuit de overheid enkele belangrijke publieke waarden beter te dienen. Enkele kansen:

  • De overheid kan door op te treden als gezaghebbende bron van een betrouwbare digitale identiteit het vertrouwen in het digitaal verkeer vergroten.(9)
  • Zelfstandigheid en autonomie van burgers bevorderen.
  • Het grondrecht op privacy (beter) waarborgen.
  • Een stevige digitale identiteit infrastructuur kan het verdienvermogen van Nederland versterken.
  • Een duidelijke en herkenbare digitale identiteit infrastructuur helpt burgers en bedrijven digitaal zaken te doen en vermindert administratieve lasten en onnodige maatschappelijke kosten.
  • Een duidelijke en herkenbare digitale identiteit infrastructuur bevordert de cyberveiligheid van burgers en bedrijven.
  • Door de basis van de digitale identiteit infrastructuur duidelijk te leggen (zoals bij de fysieke identificatiemiddelen zoals paspoorten) kan de overheid een betrouwbare partner zijn voor andere partijen die innovaties willen toevoegen aan dit domein.
  • Veilige gegevensuitwisseling in bijvoorbeeld de zorg met toestemming van de patiënt.
  • Een veilige, betrouwbare en toekomstbestendige digitale identiteit infrastructuur kan helpen om identiteitsfraude tegen te gaan.

Nederland hoort op dit domein momenteel bij de landen die voorop lopen, maar het kan en het moet beter.(10) Daarom wil ik bouwen aan vertrouwen in de digitale wereld door een betrouwbare digitale identiteit infrastructuur in te richten.

Lees hier de rest van de kamerbrief over visie digitale identitieit.

Voetnoten

1) Zie onder andere: Brede Maatschappelijke Heroverwegingen, Thema 13 Een betere dienstverlening voor Burgers en Bedrijven: Kamerstukken II 2019/20, 32359 nr. 4.

2) Kamerstukken II 2020/21, 26643 nr. 721. Kamerstukken II 2018/19, 32761 nr. 147. Kamerstukken II 2020/21, 26643 nr. 711. Kamerstukken II 2019/20, 26643 nr. 700.

3) Voor een toelichting op de ‘vertrouwen’ op het internet als belangrijkste drijfveer voor een digitale identiteit infrastructuur zie: World Economic Forum Community Paper, ‘Reimagining Digital Identity: A Strategic Imperative’: https://www.weforum.org/whitepapers/reimagining-digital-identity-a-strategicimperative McKinsey, ‘‘Digital identification: A key to inclusive growth’: https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-digital/our-insights/digital-identification-a-keyto-inclusive-growth

4) Zie voor een overzicht van de maatschappelijke kansen: World Economic Forum Community Paper, ‘Reimagining Digital Identity: A Strategic Imperative’: https://www.weforum.org/whitepapers/reimagining-digital-identity-a-strategic-imperative

5) Zie bijvoorbeeld CBS bericht toename cybercrime en identiteitsfraude: https://www.cbs.nl/nlnl/nieuws/2020/10/minder-traditionele-criminaliteit-meer-cybercrime

6) Zie voor voorbeelden en de voortgang op het domein digitale inclusie: Kamerstukken II 2020/21, 26643 nr. 721.

7) Europese regelgeving (eIDAS) onderscheid verschillende betrouwbaarheidsniveaus van identificatie. Voor bepaalde diensten is een hoger betrouwbaarheidsniveau nodig. Zie: Verordening (EU) Nr. 910/2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van Richtlijn 1999/93/EG: https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32014R0910&qid=1612282424576

8) McKinsey spreekt in het rapport ‘Digital identification: A key to inclusive growth’ van een economisch groeipotentieel van 3%-13% BBP bij realisatie van een betrouwbare digitale identiteit infrastructuur: https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-digital/our-insights/digital-identification-a-keyto-inclusive-growth

9) Onder andere de Wereldbank adviseert een strategie waarbij de overheid de rol pakt van gezaghebbende bron in een digitale identiteit infrastructuur: World bank Identification for Development (ID4D) Programma, ‘ID4D Practitioner’s Guide’ (2019): https://documents.worldbank.org/en/publication/documentsreports/documentdetail/248371559325561562/id4d-practitioner-s-guide

10) EU eGovernment Benchmark 2020: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/egovernmentbenchmark-2020-egovernment-works-people


bron: Rijksoverheid

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over privacy, cybersecurity en data. Abonneer op onze gratis nieuwsbrief.

Abonneer