Advies toegang tot gegevens voor poortwachters in de aanpak van witwassen

14-01-2020

Bij brief van 25 september 2019 is de Autoriteit Persoonsgegevens gevraagd om een advies te geven over de proportionaliteit en subsidiariteit van drie mogelijke wettelijke maatregelen om de effectiviteit van de poortwachters functie bij het voorkomen en bestrijden van met name witwassen, onderliggende delicten en terrorismefinanciering te vergroten.

Strekking en context van de adviesaanvraag

Om met name witwassen beter te kuimen voorkomen en bestrijden heeft het kabinet een 'plan van aanpak witwassen’ opgesteld.(1) Het plan bestaat uit drie pijlers: (i) diverse maatregelen voorhet vergroten van de effectiviteit van de poortwachtersfimctiebij het voorkomenen bestrijden van witwassen; (ii) diverse maatregelen omde barrières voorwitwassen te verhogen en (iii) het versterken van het toezichtopde naleving en hét versterken van de opsporingen vervolging.

Volgens de adviesaanvraag spelen poortwachters een cruciale rol bij het voorkomen van het gebruik van het financiële stelsel voor witwassen en financieren van terrorisme op grondvan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (hierna: Wwft). Poortwachters zoals banken moeten onderzoek doen naar de cliënt waarmee zij een zakelijke relatie aangaan of waarvoor zij een incidentele transactie verrichten, om de risico’s op witwassen en financieren van terrorisme te kunnen beoordelen en - indien nodig - risico mitigerende maatregelen te treffen en 'ongebruikelijke’ transacties melden aan de Financiële Inlichtingen Eenheid. Om de poortwachtersfunctie te versterken is een conceptwetsvoorstel in consultatie om met name de informatie-uitwisseling tussen Wwft-instellingen onderlingen met overheidsinstellingen te verbeteren.(2)

De thans voorliggende drie mogelijke maatregelen ter versterking van de poortwachtersfunctie betreffen:

  1. Gebruik van hetburgerservicenummer (hierna: BSN);
  2. Controle met gegevens in de basisregistratie personen (hierna: BRP);
  3. Toegang tot de aanvullende gegevens van uiteindelijk belanghebbenden (hierna: UBO’s) in het afgesloten deel van het UBO-register.

Deze voorstellen zijn vanuit de sector naar voren gekomen en betreffen verwerkingen van persoonsgegevens. Omdat de proportionaliteits- en subsidiariteitsvraag nadrukkelijk spelen bij deze verwerkingen, worden de inhoudelijke verwerkingen eerst aan de AP voorgelegd, voordat tot eventuele wetsvoorstellen wordt gekomen.(3) De vragen luiden als volgt:

Ad 1. Gebruik van het burgerservicenummer
a. Wat is het oordeel van de AP over de proportionaliteit en subsidiariteit van het verwerken van het BSN door de Wwft-instellingen voor het uitvoeren van de wettelijke taak tot het voorkomen van het gebruik van het financieel stelsel voor witwassen, de onderliggende delicten en terrorismefinanciering?
b. Dient bij een wettelijke regeling de verwerking van het BSN verplichtend voorgeschreven te worden of kan voorzien worden in een bevoegdheid om hiervan gebruik te maken?

Ad 2. Controle met gegevens in de BRP
a. Wat is het oordeel van de AP over de proportionaliteit en subsidiariteit van het gebruik van de BRP-voorziening om data op hit/no hit door de Wwft-instellingen te laten controleren?
b. Dient het gebruik van deze voorziening voorgeschreven te worden of kan ook voorzien worden in een bevoegdheid om hiervan gebruik te maken?
c. Zou het de voorkeur hebben dat elke instelling een eigen aansluiting met de BRP regelt of dat de controle via een beheerfaciliteit loop tzoals dit ook bij zorgverzekeraars het geval is?

Ad 3. Toegang tot de aanvullende gegevens van uiteindelijk belanghebbenden in het afgesloten deel van het UBO-register
a. Wat is het oordeel van de AP over de proportionaliteit en subsidiariteit van toegang tot de afgesloten gegevens in het UBO-register voor Wwft-instellingen in het kader van hun wettelijke taak tot het achterhalen van de UBO bij hun dienstverlening?
b. Zijn er maatregelen, voorwaarden of beperkingen waardoor de proportionaliteit van de toegang tot het afgesloten deel van het UBO-register verhoogd kan worden?
c. Wat is het oordeel van de AP over de proportionaliteit en subsidiariteit om naast Wwft-instellingen ook aan andere gereguleerde financiële instellingen in het kader van de uitvoering van de Sanctiewet 1977 toegang te verlenen to thet afgesloten deel van het UBO-register? Instellingen moeten bij zakelijke klanten namelijk nagaan wie de UBO van die klant en de uitkeringsgerechtigde is om te voorkomen dat in strijd met internationale sancties wordt gehandeld.

Samenvatting advies

De AP erkent dat de aanpak van witwassen, van de onderliggende delicten en terrorismefinanciering een taak van het algemeen belang is.

De proportionaliteitsvraag betreft in de kern de afweging of de beperkingen van het recht op beschenning van persoonsgegevens en het doel dat ermee wordt beoogd voldoende met elkaar in balans zijn. Uit de adviesaanvraag blijkt dat het doel van de drie maatregelen is zekerheid te verkrijgen over de identiteit van cliënten en van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’S). Daarbij speelt ook de vraag naar de subsidiariteit: zijn er geschikte alternatieven die het grondrecht minder beperken.

De AP is bereid om in deze fase, nog voordat een conceptwetsvoorstel tot stand is gekomen, in te gaan op het verzoek omdat de vragen naar de proportionaliteit en subsidiariteit van de eventuele wettelijke maatregelen in verband met de verwerking van persoonsgegevens nadrukkelijk spelen en gelet op de eerdere adviezen van de AP over dit onderwerp.(4) De AP tekent daarbij aan de gestelde vragen nu niet ten gronde te kunnen beantwoorden omdat in de adviesaanvraag belangrijke gegevens ontbreken om een gedegen afweging te kunnen maken.

De AP geeft hieronder een aantal ijkpunten, mede op basis van Europese rechtspraak die veelvuldig meewegen bij de beoordeling van de proportionaliteit en subsidiariteit van maatregelen tot het beperken van de bescherming van persoonsgegevens en uit relevante wetgevingsadviezen van de AP.

Klik hier om de rest van het advies te lezen.


bron: Rijksoverheid

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over privacy, cybersecurity en data. Abonneer op onze gratis nieuwsbrief.

Abonneer